Казанда тарихны яратучылар һәм бәяләүчеләр өчен яңа җәлеп итү ноктасы Татарстан кинематографиясенә багышланган беренче даими экспозиция барлыкка килде.

Бу күптән көтелгән вакыйга республикада кино сәнгате үсешенең дистә елларын үз эченә алган уникаль материалларны җыю, системалаштыру һәм тәкъдим итү буенча тырыш эш нәтиҗәсе булды.

Экспозицияне булдыру инициаторы Миләүшә Айтуганова була. "Татаркино"ның 100 еллыгына ул экспонатларны тупларга, экспозиция Татарстан киносы җитештерүе һәм кинопрокаты эволюциясе турында беренче адымнардан алып заманча казанышларга кадәр сөйли алырлык итеп төзергә тәкъдим итте.

Экспозиция ачылуны символлаштыручы кызыл тасманы Татарстан Республикасы "Татаркино" дәүләт бюджет мәдәният учреждениесе директоры Ильяс Гафаров, "Татаркино" продюсерлык үзәге җитәкчесе Миләүшә Айтуганова һәм Татарстан Республикасы Кинематографистлар берлеге рәисе Илдар Ягафаров кисеп чыктылар.

Илдар Ягафаров ассызыклаганча, мондый музейлар "киләчәк калканы" булып хезмәт итә, яңа буын кинематографистларына үткәннәр тарафыннан башкарылган эшнең масштабын аңларга ярдәм итә.

Яңа экспозиция буенча экскурсияне "Татаркино" белгече Лилия Кашапова үткәрде, кинопрокат һәм милли кинематография тарихы турында җентекләп сөйләде.

Экспозицияне карарга килүчеләр сирәк очрый торган оригиналь фотосурәтләр һәм афишалар, фильмнар, документлар һәм киноаппаратураларны күрделәр. Әйтергә кирәк, "Татаркино" оешмасы (төрле елларда "Таткино", "Таткинопрокат", "Главкинопрокат", "Таткинодеобъединение" дип аталган) СССРда яшәгән елларда барлык фильмнарны Татар АССР кинотеатрларында тараткан. 1969 елда гына Казанда 26 кино мәйданчыгы булган (хәзерге вакытта - 13). Ул еллардагы архив афишаларыннан оешманың чит илләрдән, союз республикаларыннан кино фестивальләр һәм мультфильм фестивальләр үткәргәнен белергә мөмкин. Казанга иҗади очрашуларга күренекле артистлар - Н.Мордюкова, Н.Румянцева, В.Ивашов, А.Белявский, Л.Быков һәм башкалар килгән була.

Күргәзмә кунаклары пленкалы 10 минутлык бобинаның авырлыгын үз куллары белән күтәреп карап бәяли алалар. Мәсәлән, кинода бер тулы метражлы фильмның авырлыгы 35 килограммга кадәр булырга мөмкин, ә фильмның озынлыгы 2000 - 3000 м тәшкил итә.

Музей коллекциясен тагын да тулыландыру аерым мизгел булды. Профессиональ карьерасы биш дистә елдан артык дәвам иткән кинооператор Юрий Гвоздь музей коллекциясенә үзенең Panasonic шәхси видеокамерасын (Hi-Fi stereo M9000 моделе) тапшырып кыйммәтле бүләк ясады. Кинематографистлар берлеге әгъзалары да музейга үз экспонатларының беркадәрен биреп үз өлешләрен керттеләр.

Чара режиссер Ринат һәм Илзира Юзаевларның «Сильнее слова» ("Сүздән көчлерәк") документаль фильмы белән тәмамланды. Бу Татарстанда милли кинематография тарихын һәм үсешен тикшереп күрсәтү.

Әгәр сездә Татарстан киносы тарихына кагылышлы кыйммәтле материаллар булса, оештыручылар проект кураторлары белән элемтәгә керсәгез, бик шат булырбыз. Бу киләчәк буыннарга Татарстан Республикасының бай мәдәни мирасын сакларга һәм тәкъдим итәргә мөмкинлек бирәчәк, төбәк кинематографиясен үстерүгә һәм популярлаштыруга өлеш кертәчәк.