"Алтын минбар" XXII Казан халыкара кинофестиваленең икенче көнендә Габдулла Кариев исемендәге Казан татар дәүләт яшь тамашачы театрында фестиваль программасының стандарт кысаларына кертү җиңел булмаган вакыйга узды. «Мөнбәр һәм сәхнә: күңелгә үтеп керү сәнгате» дип аталган очрашу Россия мөфтиен һәм Татарстан иҗат зыялыларын бер урынга җыйды. Моңа "Алтын минбар" кинофестивале президенты, РФ мөселманнары Диния нәзарәте рәисе Равил хәзрәт Гайнетдинне сәхнә ничек итеп мөнбәргә китерүе турындагы истәлеге сәбәп булды.

Ты как огонь,

Что словом растопил

В сердцах людей бесчувственные льдины…

Яшьләр театры сәхнәсеннән яңгыраган бу юллар бөтен сөйләшүгә төп төсмерен бирде. Аны РФ Эчке эшләр министрлыгының Мәдәният департаменты җитәкчесе Ренат Абянов яңгыратты. Чөнки Равил хәзрәт Гайнетдин дөньяда бердәнбер мөфти буларак кинофестиваль башында тора һәм 22 ел дәвамында аның президенты булып кала.

Чыгыш балачак турында истәлекләрдән башлана. Шәледәге бер авыл йортында булачак мөфти мич җылы янында дөньяга килә. "Әнием мине идәндә аркасы белән җылы мичкә таянып тудырды", - диде ул. Аның кендеген ике тапкыр кисәләр: башта кендек әбие, аннары фельдшер-акушерлык пунктыннан килгән шәфкать туташы. "Күрәсең, ике тапкыр кендеге киселгән кеше ике төрле белем ала", - дип шаяртты Гайнетдин.

Беренче белеме – театр белеме. 1978 елда Казан театр училищесын "Татар драма театры актеры" белгечлеге буенча кызыл диплом белән тәмамлый. Марсель Сәлимҗановка керү имтиханында: "Театрның атасы кем?" дигән сорауга Равил: "Марсель Хәкимович!" – дип җавап биргәч, зал шаркылдап көлә. "Мин аның Габдулла Кариев икәнен кайдан белим инде?" - дип көлә ул дистә еллар узгач. Соңрак ул Ленинград театр, музыка һәм кинематография институтының режиссерлык факультетына укырга керә. Ул - Татарстаннан бердәнбер студент була анда.

Икенче белем - дини белем соңрак килә. Ул вакытта уйланылмаган кебек тоелса да, театр аша була. 1970 еллар ахырында, СССР Дәүләт телерадиокомпаниясенең Казан студиясендә режиссер булып эшләгәндә, ул Мәрҗани мәчетенә йөри башлый. Комсомолец, телевидениеда эшләүче һәм кинәт, намаз укучы. "Бу хакта, әлбәттә, тиешле органнарга хәбәр иттеләр", - дип билгеләп үтте ул артык хисләргә бирелмичә.

Мөнбәр һәм сәхнә: кисешү нокталары.

Равил хәзрәт Гайнетдин берничә тапкыр кичәдә кабатлаган төп тезисы гади һәм җитди яңгырады: актерлык һәм режиссерлык белеме аңа рухи хезмәттә ярдәм итә. Ул имамнар әзерләгәндә: "Залны тоемлагыз. Сез мөнбәрдә торасыз. Ә сез анда басып торганда - театрның тулы залы алдында кебек. Сезнең алдыгызда халык. Иң соңгы рәттәге кешеләр сезнең сүзегезне, хәтта аны пышылдап әйтсәгез дә, ачык ишетергә тиеш".

Ул иске Мәскәү мәчетенең идән астында, ул вакытта мәдрәсә ачарга рөхсәт ителмәгән урында, докторларны һәм фән кандидатларын үз тирәсенә җыеп, аларга намаз укырга өйрәткәнен искә төшерде. Ул үзе комганны ничек дөрес тотарга, кулны һәм сәҗдәне ничек башкарырга икәнен күрсәтә. Ә бүген аның вәгазьләренә 250 мең кеше килә, ә телевизион тапшыруларда миллионлаган кеше карый.

"Театрда актер яки режиссер булып эшләмәвемә үкенмим. Бер тамчы да кызганмыйм!" - диде ул. Һшм өстәде: "Аллаһы Тәгалә алдан билгелән: "Син башта театр училищесына бар. Бу сәнгать мәктәбендә алган белемең сиңа Минем иманыма хезмәт иткәндә файдалы булачак, дигәндер".

Кино вәгазьнең дәвамы.

Бу очрашуның "Алтын минбар" кинофестивале белән бәйләнеше очраклы түгел. Равил хәзрәт Гайнетдин бу кинематографистлар форумын 22 ел элек оештырса, хәзер иҗат фестивале 67 илдән гаризалар кабул итә. "Дөньяда мөфтият президент булган кинофестиваль юк", - дип билгеләп үтте ул, һәм зал хуплап алкышлады.

Фестиваль үзе ел саен "Мәдәниятләр диалогы аша - диалог культурасына" девизы астында уза. Конкурста - 55 картина, тагын 92се - конкурстан тыш. Ләкин, Гайнетдин фикеренчә, асылы сан түгел. Кино, театр кебек, мөнбәр кебек, - җәмгыять сүзе мәйданы, анда форма гына түгел, ә эчтәлек мөһим. "Дини вәгазь дә, театр сәнгате дә турыдан-туры кеше күңеленә мөрәҗәгать итә ала, әхлакый уйлануга, мәрхәмәткә һәм үз тормыш сайлавыңны аңларга этәрә ала", - диелә очрашуда.

Залдагы тынлык һәм җан авазы.

Ахырда Равил хәзрәт Гайнетдин сәнгать аңа нәрсә биргәнен ачыклады: "Мин кешеләрнең күңелләрен күрергә өйрәндем. Зал тынлыгын ишетергә, аның сулышын тоярга өйрәндем". Бу сәләт аны гомере буе йөртә. Авыл миченнән Ленинград институтына кадәр, театр сәхнәсеннән аны йөзләрчә мең кеше тыңлаган Мәскәү җәмигъ мәчете мөнбәренә кадәр булган юл.

"Аллаһы Тәгалә барыбызга да сәламәтлек һәм иминлек, саклавын, муллык бирсен", - дип тәмамлады очрашуны РФ мөселманнары Диния нәзарәте рәисе. Бу сүзләрдә бер артыклык та юк иде, бары тик күңелгә үтеп керү сәнгате дип атарга мөмкин булган ихласлык кына.

«Мөнбәр һәм сәхнә: күңелгә үтеп керү сәнгате» дигән очрашу 8 сентябрьгә кадәр дәвам итәчәк "Алтын минбар" XXII Казан халыкара кинофестивале кысаларында узды. Конкурс фильмнары - "Корстон" һәм "Мир" кинотеатрларында, эшлекле программа - Татарстанның Милли китапханәсендә күрсәтелә. Ачылу тантанасында фестиваль президенты Равил хәзрәт Гайнетдин яңа бүләк - кино сәнгатендә рухилык өчен бүләк билгеләнү турында игълан итте.