4 сентябрьдә Галиәскәр Камал исемендәге Татар дәүләт академия театры бинасында "Алтын минбар" XXII Казан халыкара кинофестивален ачу тантанасы булды. "Мәдәниятләр диалогы аша - диалог культурасына" девизы астында узган кинофорум 67 илдән кино индустриясенең әйдәп баручы эшлеклеләрен, кино тәнкыйтьчеләрен, продюсерларны һәм режиссерларны, шулай ук республика түрәләрен һәм дин вәкилләрен җыйды.
Ачылу тантанасының кызыл келәменнән традиция буенча фестиваль башында торучылар узды. Келәм юлыннан беренче булып Татарстан Республикасы Мәдәният министрлыгы каршындагы кино буенча сәнгать-эксперт советы әгъзасы, фестиваль лозунгы авторы Рәисә Сафиуллина узды. Аның артыннан, оештыру комитеты хезмәттәшләре һәм кино сәнгате эшлеклеләре түгәрәгендә фестивальнең башкарма директоры, Татарстан Республикасының атказанган сәнгать эшлеклесе Миләүшә Айтуганова килде. Аннары кызыл келәмгә хөрмәтле кунаклар үтте: РФ мөселманнары Диния нәзарәте рәисе, фестиваль президенты Шәех Равил Гайнетдин хәләл җефете белән, фестивальнең оештыру комитеты рәисе Васил Шәйхразиев хәләл җефете белән, шулай ук ТР Дәүләт Советы рәисе вазыйфаларын башкаручы Марат Әхмәтов.
Рәсми затлардан тыш, кызыл келәм буйлап жюри рәисе - Иран режиссеры Мәҗит Мәҗиди җитәкчелегендәге жюри әгъзалары, шулай ук Нина Кочеляева һәм Әл-Муханнад Кальсум җитәкчелегендәге сайлап алу комиссиясе әгъзалары узды. Кунаклар арасында - режиссер Рамил Төхвәтуллинның "Мөгаллим" ачылу фильмын ясаучылар, Малайзия, Шри-Ланка, Иран, Төркия, АКШ, Гыйрак, Һиндстан, Франция, Тунис, Алжир һәм башка илләрдән конкурс һәм конкурстан тыш программаларда катнашучылар, шулай ук Иран, Казахстан, Кытай, Үзбәкстан, Төркмәнстан, Кыргызстан, Төркия, Венгрия һәм Һиндстан генераль консуллары.
Театрда тантананы Россия актрисасы Катерина Шпица һәм Татарстан Республикасының атказанган артисты Идел Кыямов алып барды.
Фестиваль президенты шәех Равил Гайнетдин ассызыклавынча, бу форум Россия халыкларының бердәмлеге елында уза. ""Алтын минбар" мөселман дөньясы кинематографиясен тәкъдим итүче фестивальдән алып сәнгать аша мәдәният формалашкан халыкара мәйданчыкка кадәр зур юл үтте. Без милли кинематографиянең төрлеләнүен күрәбез, Россия режиссерлары, шул исәптән Татарстан Республикасында иҗат ителгән картиналар саны арта бара", - дип сәламләде кунакларны Россия мөселманнары Диния нәзарәте рәисе. Ул шулай ук бу сезонда кино сәнгатендә рухилык өчен булган яңа премия оештыру турында игълан итте.
Фестивальнең оештыру комитеты рәисе Васил Шәйхразиев үз чыгышында Казан кинофорумының барлыкка килү тарихын искәртте. "Әгәр без беренче тапкыр ничек үткәргәнебезне, икенче тапкыр ничек үткәргәнебезне искә төшерсәк... без бу Олимпия буйлап әкрен генә, ләкин ышанычлы рәвештә, һәрбер баскыч буйлап күтәрелдек. Бүген без 67 ил катнаша һәм игълан ителгән сыйфатлы фильмнарның саны меңнән артык булды дигәндә, бу инде бик мөһим, бик яхшы нәтиҗә дип саныйбыз", - дип белдерде Татарстан Республикасы Премьер-министры урынбасары, шулай ук ул киләсе елда фестивальне 3 сентябрьдән 7 сентябрьгә кадәр үткәрү планлаштырыла дип игълан итте. "Без изгелек, аңлашу булуын, әти - әниләребез, әби-бабаларыбыз булдырган кагыйдәләрне, традицияләрне, гореф-гадәтләрне һәркем тарафыннан һәм бөтен җирдә дә хөрмәт ителүен телибез. "Алтын минбар" кинофестивале нәкъ менә шундый мөмкинлек бирә", - дип өстәде ул.
Татарстан мәдәният министры Ирада Әюпова, сәхнәдән чыгыш ясаганда, фестивальнең 2005 елда Казанның меңьеллыгы елында башлануын искәртте. "Мин бу фестиваль башында торган кешеләрне искә төшермичә үтә алмыйм: алар - республикабызның беренче президенты Минтимер Шәрипович Шәймиев, Зилә Рәхимьяновна Вәлиева иде. Бу уртак проект буларак, шактый кыю карар була, һәм нәкъ менә алар Россия Федерациясендә кино өлкәсендә фестиваль хәрәкәтен үстерүдә активлыкның берсе булуга тәэсир иттеләр", - дип белдерде республика министры. Ул шулай ук Россия мәдәният министры Ольга Любимованың сәламләвен укыды. Федераль ведомство җитәкчесе билгеләп үткәнчә, Казан фестивале күренекле һәм кинематографистларның яңа фильмнарын күрсәтү өчен мөһим мәйданчык икәнлеген билгеләде.
Тантананың музыкаль программасын Татарстан Республикасының атказанган артисты Татьяна Ефремова ачты.
Быел "Алтын минбар" га халыкара кинематографистлардан 1030 гариза килә. Фестиваль тарихында беренче тапкыр Венесуэла, Бруней Солтанлыгы һәм Того картиналары тәкъдим ителә. Төп конкурс программасына 21 илдән 54 фильм керә, тагын 92 фильм конкурстан тыш программаларда күрсәтеләчәк. Күрсәтүләр "Корстон" һәм "Мир" кинотеатрларында узачак, эшлекле программа Татарстанның Милли китапханәсендә алып барылачак.
Төп конкурс беренче тапкыр "Иң яхшы тавыш режиссурасы өчен" һәм "Иң яхшы музыкаль бизәлеш өчен" номинацияләре белән тулыландырылды. Милли конкурста, Татарстанда яки аның турында төшерелгән фильмнар өчен махсус программада беренче тапкыр "Иң яхшы милли сериал" сайланачак.
Ачылыш фильмы булып режиссер Рамил Төхвәтуллинның "Мөгаллим" бөек татар дин белгече һәм мәгърифәтчесе Шиһабетдин Мәрҗани турындагы байопик картинасы торды. Бу Үзбәкстан һәм Татарстан кинематографистларының уртак проекты. Премьера Камал театрында, шулай ук фестивальнең төп кино мәйданчыкларында узды.
Ачылу тантанасы барышында бүләкләрне тапшыруның традицион тәртибе үзгәртелде: Татарстан мәдәният министры Ирада Әюпова Алексей Алферовның "Малыш-каратист" фильмындагы роле өчен Россия актеры Роман Курцынга тамашачы симпатиясе призын тапшырды. "Мин шигырь генә укырга чыккан идем", - дип шаяртты артист, Роберт Рождественскийның «Баллада о красках» әсәрен сәхнәдән укыды.
Алда вакыйгалар бай дүрт көн бар. Мәҗит Мәҗиди рәислегендә жюри дистәләгән конкурс картиналарын карарга һәм тугыз номинациядә җиңүчеләрне билгеләргә тиеш. Традицион категорияләрдән тыш - иң яхшы тулы метражлы, документаль, кыска метражлы һәм анимацион фильм һәм шулай ук быел жюри беренче тапкыр фильмнарның тавыш режиссурасын һәм музыкаль бизәлешен бәяләячәк, иң яхшы милли сериалны сайлаячак. Профессиональ җәмәгатьчелеккә NETPAC (Азия киносын пропагандалау челтәре) жюри эше аеруча кызыклы, ул Азия җитештергән иң яхшы фильмны билгеләп үтәчәк.
Казан тамашачыларына фестиваль конкурстан тыш киң программасын әзерләде - 92 фильм, алар арасында "Мисыр киносы көннәре", "Гарәп киносы көннәре" тематик цикллары, "Төрки дөнья" программасы, шулай ук "Ленфильмның алтын коллекциясе" ретроспективалары һәм "Татаркино" архивыннан Габдулла Тукайның 140 еллыгына фильмнар, "Этник кино. Үсеш нокталары" кертелгән. Казан халкы өчен күпчелек кино күрсәтүләргә керү, оештыручылар вәгъдә иткәнчә, бушлай калачак.
7 һәм 8 сентябрьдә Татарстан Милли китапханәсендә фестивальнең эшлекле программасы башлана. Мастер-класслар арасында Бруней-Даруссалам университеты доценты Юн Льюдан "Бруней Солтанлыгында кино формалаштыру" чыгышы, режиссер Харки Суфияннан "Мароккода бәйсез кино җитештерү" темасы, шулай ук Әрмәнстан Телевидение һәм кино академиясе ректоры Арминэ Авдаляннан "Әрмән киносы: "Армен фильм"нан бүгенге көнгә кадәр" доклады була. Аерым игътибарга лаек мастер-класс "Руфилмс" компаниясе генераль директоры Алексей Козуляевтан "Кино 90 градуска борылды: вертикаль микродрамалар һәм кино формалаштыру" була. Бу тема фестивальдә иң яхшы милли сериал өчен яңа номинация барлыкка килүгә, вертикаль форматлар турында аңлатма буларак файдалы.
Эшлекле программаның төп вакыйгасы VI Казан кино базары булачак, төрле илләрдән кинематографистлар, дистрибьюторлар һәм продюсерлар прокатка һәм уртак җитештерүгә реаль контрактлар төзи алачак. Нәкъ менә кино базары нәтиҗәләренә бәйле конкурс фильмнарын Татарстаннан читтәге киң тамашачы күрерме икәнлеге билгеле була. Шулай ук эшлекле программа кысаларында ачык дискуссияләр, шул исәптән "Россия киносы: тамашачыга нәрсә кирәк?" дигән темага һәм халыкара питчинг узачак, анда авторлар үз идеяләрен профессиональ җәмәгатьчелеккә тәкъдим итәчәк.
Татарстан башкаласында кино бәйрәменең кульминациясе 8 сентябрьдә Камал театрында ябылу тантанасында булачак, анда "Алтын минбар" XXII Казан халыкара кинофестивалендә җиңүчеләрнең исемнәре аталачак.
