"Алтын минбар" XXI Казан халыкара кинофестиваленең анимацион фильмнар кертелгән конкурс программасында үз эшләре турында матбугат конференциясендә Тунис, Гыйрак һәм Россия режиссер-аниматорлары сөйләде. Конкурс эшләрен тәкъдим итү глобаль проблемаларны чишүдә анимациянең роле турында фикер алышуга, ясалма фәһемне куллану турында дискуссиягә һәм копродукция аша халыкара фестивальләрдә катнашу, иҗади элемтәләрне ныгыту теләкләренә китерә.

Конкурс программасының ике анимацион фильмында җитди һәм социаль әһәмиятле темалар күтәрелә. "Набо" анимацион тасмасында Гыйрактагы корылык проблемасы сюрреалистик рәвештә күрсәтелә, ул җирле халык тормышына тәэсир итә һәм бөтен кешелек өчен цивилизациянең, шул исәптән борынгы Вавилон цивилизациясенең үлеменә китергән экологик катастрофаның сәбәбе була. Табигый катаклизмнардан куркып калган кеше Гыйрак цивилизациясеннән калган әйберләрне күчерергә һәм аны тамырларына, Ур шәһәренә кайтарырга тырыша... Мультфильм режиссеры Хөсәен Әл-Угайлы: "Мин су ресурслары җитмәү темасын күтәрдем һәм бу проблеманың никадәр актуаль булуы хәтта анимациядә дә тамашачылар күңеленә барып җитә, һәм аны тиз арада хәл итәргә кирәк булуын җиткерә ала дип саныйм".

 "Бәләкәч Т-34" фильмын иҗат иткәндә Антон Морозенко катлаулы дилемма турында сөйли: анимация балаларның һәм яшүсмерләрнең җанына һәм аңына гына түгел, ә олы тамашачыларның күңеленә дә йогынты ясый аламы? «Минем теләгем бу мультфильм аша тарихи хәтерне саклау, чынбарлыкны аңлап кабул итү никадәр мөһим икәнен сөйләү иде. Бу минем анимациядәге беренче эшем, һәм мин аның шундый танылган фестивальнең конкурс программасына керүенә бик шат», - дип ачылды Андрей Морозенко. Сюжет үзәгендә - 1941 елның 7 ноябрендә танылган парадта катнашып фронтка ашыга торган кечкенә Т-34 танкы, ләкин аны яше аркасында алмыйлар. Үсү өчен ул Чиләбегә китә. Ләкин трактор заводы конвейерыннан киткәч, аны ниндидер шәһәрдә һәйкәл буларак пьедесталга куялар. "Бала" үз язмышы белән беркөнне аны сүтергә килгәнче килешә. «Минем фильм русофобия пандемиясенә багышланган, – ди режиссёр. – Күп илләрдә хәзер Икенче бөтендөнья сугышы геройларына һәйкәлләр җимерелә, шуның белән безнең фашизмны җиңүебезне хурлый. Мультфильмнар аша яшь буынга тарихи хәтеребезне җиткерү бик мөһим».

 Тунис режиссеры Юнус Бен Хаджириянең "Әниең" кыска метражлы анимацион фильмында ананың никадәр кадерле булуы һәм тормыш мәшәкатьләренең көн дәвамында аңа ничек тәэсир итүе турында сөйләнә. «Әни - һәркем өчен иң мөһим кеше. Шәхсән минем өчен хатын-кыз иргә караганда кыйммәтрәк, чөнки ул тормыш бирә. Бездә мәкаль бар: әни үлгәч, бала картка әйләнә. Тамашачы аның кыйммәтен сизсен өчен, мин ананың көне ничек узуын күрсәтәсем килде».

 Рим Шәрәфетдиновның "Соңгы киносеанс" фильмында бер карт кинтеатрга керә һәм бер залдан икенчесенә күчә. Фильмнар бер-бер артлы үзгәрә. "Минем фильм киноның 130 еллыгына багышланган, бу мультфильм аша тамашачыларны зур фильмнарны искә төшерергә чакырам", - диде режиссер.

 Элина Абызова үзенең "Керфекләр аша" фильмын тәкъдим иткәндә, аны бөек татар антифашист шагыйре Муса Җәлил тормышы рухландырганын таныды: "Кеше үзен мәхәббәт һәм тынычлык өчен корбан итте. Аның һәр шигыре хатын-кызга багышланган, һәм бу миңа кыз буларак бик тәэсир итте ".

Аның әсәре - шагыйрь-герой Муса Җәлилнең "Син әле керфекләр аша көләсең"... әсәренең анимацион интерпретациясе. Мәхәббәт, матурлык, илһам, авыру, көрәш һәм мәңгелек - болар барысы да анимацион поэзиянең үзенчәлекле эстетикасында чагыла.

 Варя Волкованың (Россия) конкурс эшенең көлке "Балык кодрәте" исеме артында бик җитди тема яшерелә. Оныгы әбисенә үзенең авыруын бераз онытырга һәм соңгы көннәрен мәхәббәттә, һәм аны сөендерә һәм бәхетле итә торган яңа хобби белән үткәрергә булыша. "Якын кеше сүнгәндә бу җиңел түгел һәм аңа тормышны, ким дигәндә, ахыр чиктә тоярга мөмкинлек бирергә кирәк. Исемгә килгәндә, мин аның аша яшь буынның игътибарын бу темага юнәлтергә тырыштым, чөнки берничә ел элек популяр булган мемда, базардагы көлке мәчеләр сатучыдан: сез балык сатасызмы? дип сорый".

 Анимациядә ясалма фәһемгә мөнәсәбәт турында дискуссиядә режиссерларның фикере аерылды, ләкин барысы да бер нәрсәдә килештеләр - сыйфатлы анимацион кино ясаганда ЯФ беркайчан да кешене алыштыра алмый. Хуссейн Әл-Угайли фикеренчә, мультипликаторлар үз әсәрләрендә үз карашларын һәм шәхесен ачалар, һәм ЯФ моны тулысынча мөстәкыйль эшли алмаячак. Юнус Бен Хаджрия нейрон челтәрләр аша ул берничә тапкыр дөрес кереш исемнәр бирергә тырышканын әйтте, ләкин ясалма фәһем гел бер үк ялгыш нәтиҗәне бирә. Варя Волкова фикеренчә, ЯФ тере кешене алыштыра алмый, ләкин сәнгать әсәрләрен, шул исәптән киноны булдыруда ярдәм итә ала.

 Матбугат конференциясе ахырында "Анимацион фильмнар" номинациясендә булган конкурсантлар төрле илләрдә фестивальләрдә бергә катнашырга чакырып, халыкара диалог һәм мәдәни алмашуның мөһимлегенә басым ясадылар.

Исегезгә төшерәбез, 5-9 сентябрьдә Казанда үткәрелүче «Алтын минбар» фестивале Россия Федерациясе Мәдәният Министрлыгы ярдәме күрсәткән кино проектлары исемлегенә кертелде һәм «Россия - Ислам Дөньясы» стратегик күзаллау төркеме белән берлектә, Татарстан Рәисе Рөстәм Миңнеханов ярдәмендә үткәрелә. Форум девизы: "Мәдәни багланышлар аша бердәмлек".