ТАТАРСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ ДБМУ "ТАТАРКИНО" ЭШЧӘНЛЕГЕНЕҢ 2025 ЕЛ НӘТИҖӘЛӘРЕ
· Татарстан кино челтәре (кино учреждениеләре, кино күрсәтү нокталары, КДУдагы кинотеатрлар, шәхси кинотеатрлар, кино тапшырулар)
2025 елда Татарстан кино челтәре 176 кино күрсәтү ноктасыннан, 1 "Мир" дәүләт кинотеатрыннан, КДКда 50 муниципаль кинотеатрдан (47 КДУ һәм 3 Казанда), 26 шәхси кинотеатрдан (125 кинотеатрдан) торды.
· Кинопрокат (ничә фильм прокатка чыккан, гомуми тулай җыем, Пушкин картасы).
Татарстанда 2025 елның 11 ае эчендә 490 фильм чыккан. Шуларның 298 – өр-яңа кинолар. Татарстан Республикасы муниципаль кинотеатрлары буенча гомуми тулай җыем 60 807 994 сум, шул исәптән Пушкин картасы буенча - 28 935 590 сум.
· Җиңүнең 80 еллыгына һәм Ватанны саклаучылар елына кино чаралары
Бөек Җиңүнең 80 еллыгын һәм Ватанны саклаучылар елын бәйрәм итү кысаларында "Татаркино"ның барлык кино учреждениеләрендә "Кино һәм музыка. Җиңү өчен!", "Безнең заман каһарманы" фильмнары күрсәтелә. Шулай ук "Кино+Парк" акциясе кысаларында сугыш турында Татарстан фильмнарын күрсәтү һәм аларны иҗат итүчеләр белән иҗади очрашулар уздыру, патриотик кино-концертлар һәм кино-викториналар үткәрелде.
"Алтын минбар" XXI Казан халыкара кинофестивале көннәрендә конкурстан тыш программада "Сугыш һәм тынычлык. Яңа территорияләр" фильмнары белән кешеләр язмышы, сугыш һәм җиңү бәясе, киләчәк буыннар өчен тынычлыкны саклау мөһимлеге турында булды. Быел беренче тапкыр СВО зонасында вакыйгаларга һәм анда катнашучыларның фронтта да, фронт зонасында да батырлыкларына багышланган проектларның питчингы игълан ителде. Иң яхшы проект дип "Кем, без булмаса" проекты танылды (режиссер Юлия Захарова).
· Кино җитештерүгә ярдәм (җитештерелгән фильмнар)
2025 елда Казанда күренекле татар драматургы Туфан Миңнуллинның шул ук исемдәге пьесасы буенча төшерелгән "Әниләр һәм бәбиләр" ("Дочки-матери") тулы метражлы уен фильмын төшерү булды. Проект авторның тууына 90 ел тулуга багышланган. Фильмның премьерасы "Алтын минбар" XXI Казан халыкара кинофестивале кысаларында узды һәм фильм "Иң яхшы милли фильм" призына лаек булды.
2025 елда "Татаркино" дәүләт бюджет мәдәният учреждениесе белән берлектә Бөек Ватан сугышында Җиңүнең 80 еллыгына багышланган "Татарстан урамнары: Җиңү йөзләре" социаль-мәдәни проекты булдырылды. Бу Татарстан Республикасы урамнары исемнәре бирелгән Бөек Ватан сугышы геройлары турында сөйләүче документаль роликлар циклы.
· Башка илләрнең кинематографистлары белән бергә фильмнар төшерү.
Үзбәкстанда күренекле татар теологы, фәлсәфәче, галим һәм мәгърифәтче Шиһабетдин Мәрҗани турында "Мөгаллим" нәфис фильмын төшерү башланды. Бу Татарстан һәм Үзбәк кинематографистлары берлеге: Татарстаннан продюсер - Миләүшә Айтуганова, Үзбәкстан Республикасыннан - Абдрауф Жураев, режиссерлар - Рамил Төхвәтуллин (Татарстан) һәм - Илһом Мөхәммәдиброхимов (Үзбәкстан). 2026 елда, Казан ислам дөньясының мәдәни башкаласы буларак, картина тамашачы игътибарына тәкъдим ителәчәк.
· Төрле халыкара кинофестивальләрдә Татарстан фильмнары премияләре
2025 елда Татарстан фильмнары милли һәм чит ил кинофестивальләрендә катнаштылар һәм абруйлы бүләкләр алдылар. "Гашыйклар тавы" Иранда "Фаджр" халыкара кинофестиваленең һәм Вячеслав Тихонов исемендәге «17 Мгновений...» ("17 мизгел") IX халыкара кинофестиваленең конкурс программасына керә. Фильм Мароккода (Узуд шәһәре) Халыкара кинофестивальдә катнаша, анда жюри фильмда Илдус Әхмәтҗановка "Иң яхшы ир-ат роле" номинациясендә җиңү бирә, ә Эльза Кәримова бу фильмда хатын-кыз ролен иң яхшы башкаручы буларак XVII Халыкара "Евразия" кинофестивалендә приз ала. Радика Кудояровның "Кара урман" фильмы Юрий Озеров исемендәге Халыкара хәрби кино фестивалендә өч приз яулады. "Телсез күке" татар фильмы авторы Рәүф Кубаев Бөтенроссия Шукша кинофестивалендә "Иң яхшы режиссер эше" номинациясендә җиңде. Режиссер Булат Сабитовның «Я приду» ("Мин киләм") фильмы Германиянең Зельбе шәһәрендә Grenzland Filmtage халыкара кинофестиваленең конкурс программасына керә. Татарстан кинематографистларының ике анимацион эше - "Алмуш турында хикәя" (режиссер Сергей Киатров) һәм "Казан ипподромы" (режиссер Дамир Әлләмов) Иракта BABYLON анимацион фильмнар фестивалендә катнаштылар. Режиссер Александр Далматовның "Кырык дүртнең май аенда" фильмы Казан кинофестивалендә NETPAC премиясенә лаек булды.
· БДБ илләре, якын һәм ерак чит илләр белән халыкара хезмәттәшлек
Апрель аенда Миләүшә Айтуганова Александриядә (Мисыр) "Alexsandria Short Film Festival" кыска метражлы фильмнар фестивале жюри әгъзасы була. Аның барышында "Алтын минбар" Казан халыкара кинофестивале тәкъдим ителде һәм "Минем халкым - татарлар. Уңыш коды" кыска метрлы документальфильмы күрсәтелде.
2025 елда "Алтын минбар" Казан халыкара кинофестивале вакытында AFRIFF Африка халыкара кинофестивале, Маскат халыкара кинофестивале һәм Европа-Азия мәдәни ассоциациясе (ЕАК) белән хезмәттәшлек турында килешүләр төзелде. "Россия - Ислам дөньясы: KazanForum" XVI Халыкара икътисадый форумында Ирак Республикасындагы Партнер Рус йорты, Ш.Айманов исемендәге ААҖ "Казахфильм "милли киностудиясе" һәм Мордовия Республикасы Башлыгы һәм Мордовия Республикасы Хөкүмәт администрациясе белән хезмәттәшлек турында Меморандумнар имзаланды. Килешүләр һәм меморандумнар бу илләрдә һәм төбәкләрдә Татарстан киносы көннәрен оештыруны, шулай ук фильмнарны бергәләп җитештерүне күздә тота.
Сентябрь аенда "Татаркино" вәкилләре II Багдад халыкара кинофестивалендә катнаштылар һәм "Алтын минбар" Казан кинофестивален тәкъдим иттеләр, шулай ук алга таба хезмәттәшлекне киңәйтү һәм 2026 елда Казанда Гыйрак мәдәнияте көннәрен үткәрү турында килештеләр.
· "Алтын минбар" XXI Казан халыкара кинофестивале
2025 елның 5 - 9 сентябрендә "Алтын минбар" XXI Казан халыкара кинофестивале узды
67 илдән кинематографистлардан 845 гариза бирелде. Фестивальнең конкурс программасына 22 илдән 54 фильм керде: Россия, Черногория, Казахстан, Кыргызстан, Азәрбайҗан, Марокко, Һиндстан, Үзбәкстан, Малайзия, Кытай, Сүрия, Гыйрак, Иран, Германия, Мисыр, Согуд Гарәбстаны, Төркия, Бангладеш, Кения, Нидерланд, Тунис. 10 фильм "Тулы метражлы уен фильмнары", "Кыска метражлы уен фильмнары", "Документаль фильмнар" һәм "Анимацион фильмнар" номинацияләрендә тәкъдим ителде. Тагын 14 картина Милли конкурста катнашты, анда Татарстан җитештерүендәге кино әсәрләре һәм Татарстан турында фильмнар керде.
· Россия һәм якын чит ил шәһәрләрендә һәм төбәкләрендә Татарстан киносы көннәре
2025 елның мартында Үзбәкстанда Татарстан киносы көннәре узды. Тамашачылар Салават Юзеевның "Гашыйклар тавы" фильмын карадылар.
Август аенда Татарстан Мәдәният министрлыгы, Кыргызстан Мәдәният, мәгълүмат, спорт һәм яшьләр сәясәте министрлыгы, шулай ук "Кыргызтасмасы" дәүләт кино үзәге оештырган Кыргызстан Республикасында Татарстан киносы көннәре узды.
Татарстан киносы көннәре Ростов-на-Дону, Төмән һәм Тобольск, Оренбург, Новосибирск, Якутск, Санкт-Петербург, Мәскәү, Башкортстан, Томск, Свердловск, Әстерхан өлкәләрендә, Карачай-Черкессиядә, Ханти-Мансийск автономияле округы, шулай ук Удмуртия Республикасында татар яшьләренең төбәкара слеты кысаларында кино күрсәтүләр үтте. Рәүф Кубаевның "Телсез күке", Салават Юзеевның "Гашыйклар тавы", Александр Далматовның "Кырык дүртнең май аенда", Ирек Хафизов һәм Юлия Захарованың "Әниләр һәм бәбиләр", Булат Сабитовның "Мин килермен" һәм Сергей Киатровның " Болгар риваятьләре" анимацион фильмнары күрсәтелде.
· Төрле илләрнең кино көннәре
Март аенда "Мир" кинотеатры Россиядәге Һиндстан Республикасы Илчелеге вәкилләре, Джавахарлал исемендәге Мәдәният үзәге директоры һәм РОСКИНО генераль директоры урынбасары катнашында Һинд киносы фестиваленең иң яхшы үрнәкләрен күрсәтү мәйданчыгына әверелде.
Май аенда Казанда "Кытай киносы фестивале" узды, аны Кытай партнерлары, ТР ДБМУ "Татаркино", РОСКИНО, Россия Мәдәният министрлыгы һәм Татарстан Республикасы ярдәме белән оештырды.
Июль аенда ел саен үткәрелә торган "Италия хикәяләре" кинофестивале узган елларның иң яхшы комедияләрен күрсәтте.
Һиндстанның Россиядәге илчесе һәм күренекле кинорежиссерлар һәм кинопродюсерлар катнашында Һинд киносы фестивале октябрь аенда "TIME: РОССИЯ-ИНДИЯ. ҮЗАРА НӘТИҖӘЛЕЛЕК" форумын үткәрә.
· Социаль әһәмияткә ия проектлар (истәлекле даталарга махсус тамашалар, "Кино һәм музыка", мөмкинлекләре чикләнгән кешеләр өчен, СВОда катнашучыларның гаиләләре өчен кино күрсәтүләр, белем бирү кино тамашалары һәм киновикториналар).
Җәй дәвамында республикада яшәүчеләр һәм кунаклар ачык һавада төрле фильмнар белән ләззәтләнергә мөмкинлек алды.
"Кинолето" күп мәйданнарны колачлады, бөтен республика буенча кино бәйрәме атмосферасын тудырды. Татарстан Республикасы "Татаркино" дәүләт бюджет мәдәният учреждениесе оештырган "Кино + парк" акциясе башкаладан ерак шәһәрләргә дә китте. Татарстан Республикасының муниципаль районнары һәм шәһәрләре дә бу мәдәни чараның бер өлеше булды.
· "Ростки: Россия һәм Кытай - үзара файдалы хезмәттәшлек" халыкара форумында, "Россия - Ислам дөньясы: KazanForum" XVI халыкара икътисадый форумында, "TIME: Россия - Һиндстан. Үзара нәтиҗәлелек" катнаштык.
17 майда "Россия - Ислам дөньясы: KazanForum" XVI Халыкара икътисадый форумында Татарстан Республикасы "Татаркино" ГБУК катнашында образны формалаштыруда кинематографның ролен тикшерүгә Ислам дөньясы һәм аның мәдәни традицияләренә багышланган "Кинематограф призмасы аша ислам дөньясы" сессиясе узды.
18-19 августта "Ростки: Россия һәм Кытай - үзара файдалы хезмәттәшлек" III Халыкара форумы кысаларында "Мир" кинотеатрында Казанда Кытай киносы көннәре узды, шулай ук Казан Кремле ишегалдында кытай фильмнары күрсәтелде.
2025 елның 8-9 октябрендә "TIME: Россия - Һиндстан. Үзара нәтиҗәлелек” панель дискуссиясендә "Татарстан-Һиндстан Кино дуслыгы офыклары" күргәзмәсендә кино индустриясе өлкәсендә хезмәттәшлек итү турында килешүгә ирешелде.
Декабрь аенда Ташкентта Үзбәкстан Президенты инициативасы белән узган "Тере тарих" халыкара форумында продюсер Миләүшә Айтуганова үзбәк кинематографистлары белән татар галиме һәм мәгърифәтчесе Шиһабетдин Мәрҗани тормышы турында "Мөгаллим" фильмын тәкъдим итте.
· Федераль проектларда катнашу ("Кино төне" акциясе, Beat Film Festival документаль кино фестивале)
Аксенов скверында 27 августта Россия киносы көненә багышланган 10 нчы юбилей "Кино төне" акциясе узды. Ачык һавада быелгы популяр яңа «Группа крови» хәрби драмасы, «Волшебник Изумрудного города» кино әкияте һәм «Пророк. История Александра Пушкина» фильмнары күрсәтелде.
· "Милли мультFest" V Республика балалар кинофестивале.
V юбилей "Милли мультFest" балалар кинофестиваленә ел дәвамында 505 гариза килде. Быелгы фестивальнең шорт-исемлегенә 19 фильм керде. Призлы урыннар яулаганнарга һәр номинациядә дипломнар, истәлекле бүләкләр һәм акчалата бүләкләр тапшырылды. Ә укытучыларга һәм коллектив җитәкчеләренә "Милли мультFest "республика балалар кинофестивален үстерүгә керткән өлеше өчен" дипломнары тапшырылды.
· "Чайка" балалар лагерендә киносмена
Июль аенда "Чайка" балалар сәламәтләндерү лагерендә традицион киносмена тәмамланды. Ун көн дәвамында лагерь кечкенә киностудиягә әйләнде, анда балалар ТР Дәүләт бюджет мәдәният учреждениесе "Татаркино" остазлары җитәкчелегендә кино сәнгатен өйрәнделәр. Киносмена нәтиҗәсендә балалар ясаган кыска метражлы фильмнарның премьералары булды.
